15 november 2003 Sturen met de hersenen
CityFirenze is een gratis krant die wordt uitgedeeld op het perron van het hoofdstation van Florence, zo ongeveer de Florentijnse variant van onze Metro en Spits dus. In het nummer van 14 oktober 2003 las ik over een zeer interessante medisch-technologische doorbraak die tot dusver bij mijn weten in de Nederlandse pers niet zoveel aandacht heeft getrokken.
Amerikaanse
onderzoekers (voor meer informatie: http://dukemednews.duke.edu)
zijn er in geslaagd om de hersenen van een aap te verbinden met een computer.
In een operatie die vele uren duurde werden een paar honderd elektroden in de
hersenen ingebracht. De aap werd vervolgens voor de computer gezet, waarop hij
met een joystick een computerspel bediende. Dat een aap een computerspel kan
spelen wist ik overigens niet en dit zegt misschien iets over het intellectuele
niveau van computerspellen, maar daar wil ik het hier verder niet over hebben.
Essentieel is, dat de computer geprogrammeerd was om niet alleen de
joystickbewegingen van de aap op te vangen, maar ook de hersengolven die hij
daarbij uitzond. Na verloop van tijd herkende de computer het patroon in die hersengolven
zo goed, dat het mogelijk werd, om het computerspel te bedienen op grond van de
hersengolven. De verbinding tussen de joystick en de computer werd verbroken en
de aap speelde rustig door. Toen kwam de pointe: de aap ontdekte, dat het er
niet toe deed of hij de joystick bediende, maar dat het voldoende was, om te
denken dat hij dat deed. Daarmee was het stadium aangebroken, dat de aap de
computer rechtstreeks met zijn hersenen bediende.
Toepassing van deze techniek op mensen biedt een adembenemend perspectief. Volledig verlamde of motorisch zwaar gehinderde mensen kunnen hun rolstoel met hun hersenen bedienen, zonder dat ze een vinger of voet hoeven te bewegen. De Amerikaanse onderzoekers hebben dan ook een aanvraag ingediend bij de Food and Drug Administration om te mogen beginnen met experimenten met patiënten. Al te licht moet hier voorlopig niet over worden gedacht, het blijft een zware hersenoperatie met alle risico’s van dien, maar de vooruitzichten zijn enorm. Het interessante van het apen-experiment vind ik ook, dat de computer de hersengolven helemaal niet hoeft te begrijpen. Het is voldoende, dat de computer een relatie onderscheidt tussen de vorm van een hersengolf en de actie die de aap daarbij in gedachten had. Echt een ei van Columbus!
Er is niet zoveel science-fiction-talent voor nodig om je voor te stellen waar dit allemaal toe kan leiden. Een stapje verder en we bedienen allemaal onze computer rechtstreeks vanuit onze hersenen. We hebben geen toetsenbord of muis meer nodig, maar we voeren een in ons hoofd bedachte tekst direct vanuit onze hersenen in de tekstverwerker in. In de auto kijken we naar links, denken dat we daar heen willen en voor het voertuig is onze wens een bevel. Nog interessanter wordt het als we handen en hersenen gaan combineren. Musici kunnen de bladzijden van hun muziek door een apparaatje laten omslaan op het moment dat zij ‘omslaan’ denken. Maar eigenlijk is dit een te conservatieve gedachte. We kunnen misschien ook wel een interface bedenken, waarbij de musicus zijn muziek alleen nog maar hoeft te denken, waarna zijn instrument het uitvoert.
Het enige dat me nog niet zo goed bevalt zijn die paar honderd elektroden die in de hersenen van de aap gestoken moesten worden. Misschien zijn er bij een mens, met zijn veel grotere herseninhoud, wel duizenden elektroden nodig. De daarvoor noodzakelijke operatie is beslist geen pretje. Maar dat lijkt me een kwestie van techniek. Misschien kunnen er wel elektroden ontwikkeld worden die niet in de zenuwuiteinden hoeven te worden bevestigd, maar die gevoelig zijn om op een paar centimeter afstand de hersengolven op te pikken. Misschien kunnen we over tien jaar bij de computerwinkel wel een petje kopen, dat we kunnen opzetten om onze hersengolven naar de computer te sturen, zoals we nu een muis en een toetsenbord op de computer aansluiten. En misschien kunnen we dan ook de hele inhoud van ons brein via dat petje naar de computer downloaden. Over tien of twintig jaar zijn de harde schijven van onze computers vast wel zo groot, dat de hele inhoud van het menselijk brein er op kan worden opgeslagen. Dan hoeven we alleen nog even een backup van die harde schijf op een super-DVD-schijfje te branden en het geheugen van een hele persoon kan het archief in, gereed voor reďncarnatie in een volgend millennium!